ღვთის მადლით, მივაღწიეთ დიდმარხვის მეორე კვირას და უკვე დღეს განსაკუთრებითვდღესასწაულობთ ჩვენი ეკლესიის დიდი მამის, გრიგოლ პალამას ხსენებას – ღმრთიმეტყველებისგიგანტისა, რომელმაც განწმინდა ეკლესია სხვადასხვა მწვალებლობებისგან. განსაკუთრებით კი„ახალი არიანელობისგან“, რომელიც ძლიერ სტანჯავდა ჩვენს ეკლესიას.
ძველი არიანელობა ასწავლიდა, რომ ღვთის ძე არ არის მამის თანარსი, და მაშასადამე, როგორც მხსნელს, მას არ უხსნია ეს სოფელი, რადგან ისიც მხოლოდ ადამიანი, ქმნილება იყო. ეს იყოარიანელობის პირველი ღვთისგმობა, რომელსაც მამები ებრძოდნენ და ეკლესიამ მას სძლია. შემდეგ, შუა საუკუნეებში, ეშმაკმა შექმნა არიანელობის ახალი ფაზა. ეშმაკმა იპოვა ვარლაამი,რომელიც ასწავლიდა, რომ ღვთის მადლი, რომლითაც მან შექმნა ქმნილებები და რომლითაცზრუნავს მათზე, არის ქმნილი, შექმნილი რამ. მაგრამ როგორაა შესაძლებელი, რომ მადლი იყოსქმნილი საგანი, ჩვენსავით? როგორ შეუძლია მას ჩვენი გახდომა უქმნელად და უვნებელად? ეს არიყო ადვილი გასაგები, განსაკუთრებით საზოგადოებისათვის. და ეკლესიამ ბევრი მწუხარებაგანიცადა.
მამათა ფილოსოფიის ნაყოფი, თეოლოგიის გიგანტი, ათონის და განსაკუთრებით ვატოპედისმონასტრის შვილი იყო გრიგოლ პალამა. ის მთელი ცხოვრება ოთხ საეკლესიო კრებაზე იყოწარმოდგენილი. იდევნებოდა, დააპატიმრეს, ცილი დასწამეს. არ დათმო, სანამ ეკლესია არგანწმინდა ამ ბიწისგან. და არა მხოლოდ განწმინდა, არამედ შემოზღუდა ეკლესია ისე, რომ სანამკაცობრიობა იარსებებს, სხვა საცთური ვეღარ შემოვიდეს. ასეთი სახით ამ გიგანტმა გაამაგრა ჩვენიეკლესია. ისიც ათონური ხაზისა და ტრადიციის ნაყოფია.
დღეს ჩვენც გვქონდა ერთგვარი დღესასწაული, რადგან დღეს ჩვენმა მონასტერმა ბერად აღკვეცითკიდევ ერთი ძმა შესძინა საძმოს. ახლა შესაფერისი დროა მცირე კომენტარი გავაკეთოთ იმმოვლენებზე, რაც დღეს ვიხილეთ. რა თქმა უნდა, ეს ვიცით, მაგრამ როდესაც ამას ახლად (ხელახლა)ისმენს კაცი, უკეთესია. ხედავთ, დღეს სწორედ აღსრულდა ე.წ. „აღსარება“ (აღთქმა). ეს აღთქმანათლობისასაც ხდება, მაგრამ შემოკლებულად. ნათლობისას მოდის, რა თქმა უნდა… ჩვილი, დანათლია ამბობს ჩვილის ნაცვლად, რომ ის დგას ღვთის წინაშე და დებს აღთქმას; რადგანპირველქმნილთა უარყოფამ, საღვთო ნების უარყოფამ, გამოიწვია დაცემა და განადგურება.
ახლა საჭიროა დავდოთ აღთქმა, გამოვასწოროთ პირველი შეცდომა და ავიღოთ შესვლის „ვიზა“.ავიღოთ ჩვილთა შემთხვევაში… ძველად ნათლობა ჩვილებში არ ხდებოდა, არამედ სრულწლოვანასაკში. მაგრამ რადგან ბევრი კვდებოდა, განსაკუთრებით პატარა ბავშვები, და მიდიოდნენბეჭდის(სულიწმიდის ბეჭდის) გარეშე, ეკლესიამ მიმართა „იკონომიას“ (შეღავათს), რომ მიეღოჩვილთა ნათლობა. იქ, ჩვილის ნაცვლად, რადგან მას ლაპარაკი არ შეუძლია, მოდის ნათლია,რომელიც უნდა იყოს ქრისტიანი. სხვა ვერავინ იქნება ქრისტიანის გარდა. და იქ შემოკლებულად,მოკლე სიტყვებით ამბობს; მიდის ღმერთთან და ამბობს: „განვეშორები სატანასა და ყოველთასაქმეთა მისთა და ყოველსა მსახურებასა მისთა“.
ანუ, საქმეები და მსახურება მოიცავს სოციალური უკუღმართობის მთელ ერთობლიობას. „საქმეები“არის ზნეობრივი კანონის, ღვთისადმი რწმენისა და მოვალეობის უარყოფის პირდაპირი ფორმა.„მსახურება“ (πομπές) არის სხვადასხვა გართობები, ის ლამაზი გაფანტულობა, რასაც ადამიანითითქოს „განსატვირთად“ აკეთებს. და სწორედ იქ, ნათლობისას, ორი სიტყვით ვამბობთ: „განვეშორები სატანის საქმეებსა და მის მსახურებას“ და, რადიკალურად, „შევუერთდები ქრისტეს“. და ვიწყებთ „მრწამსის“ კითხვას. ვაღიარებთ რწმენას ღვთისადმი, წმინდა სამებისადმი; რწმენასსაღმრთო ლოგოსის, იესოსადმი, რომლის მსხვერპლითაც გავმართლდით.
ეს არის პირველი აღთქმა. მაგრამ ხედავთ, რომ ჩვენ არ ვფხიზლობდით და ეს აღთქმაგავაუფასურეთ ჩვენი დუნე და დაუდევარი ცხოვრებით. ეკლესიამ კვლავ მიგვიღო სინანულისპირობებში და დაადგინა მეორე აღთქმა. სინანულის ნამდვილ გაგებას მიეკუთვნება ბერმონაზონთადასი. ბერები არიან ისინი, ვისაც ღმერთი კი არ ირჩევს — არა, ღმერთი მათ არ ირჩევს; რადგანღმერთს ისინი რომ აერჩია და სხვები დაეტოვებინა, უფლება გვექნებოდა დაგვეჩივლა: „ეჰ, როგორგამოარჩიე ესენი და ჩვენ გვტოვებ?“. ღმერთი ასე არ იქცევა. ღმერთი, რომელიც არის აბსოლუტურისამართლიანობა და აბსოლუტური სიბრძნე, ასე არ შვრება; არამედ, როგორც ღმერთმა, იცისყველაფერი მათ მოხდენამდე.
იცის რა ღმერთმა, ვის აქვს განწყობა უმაღლესი სულიერი ცხოვრებისა და ჭეშმარიტი სინანულისა,აძლევს მათ ძალას, რომ გადავიდნენ აღსრულებაზე. ეს არის ის გზა, რაზეც ნათქვამია: „ყველა ვერიტევს ამ სიტყვას, არამედ ვისაც მიეცა“ (მათე 19:11). მათ ეძლევათ ძალა. მაშასადამე,ბერმონაზვნობაში სრულდება ნამდვილი სინანული. და ახლა ხდება ნამდვილი აღთქმაც. აქ მასშემოკლებულად არ ვამბობთ, როგორც ნათლობისას, არამედ — ვრცლად. ხედავთ, ბერი მოდისერთგვარად შიშველი, იხდის თავის სამოსს; ეს თითქოს ამტკიცებს, რომ ის იშორებს მთელ ძველადამიანს. უარყოფს ცოდვილი, ძველი ცხოვრების სისტემებს და დგას შიშველი, ნებისა და საკუთარიაზრის გარეშე, ღვთის მოწყალების წინაშე, ელოდება მის მადლს, რათა შეძლოს ახლიდან სულიერიცხოვრების განახლება.
და იქ, კითხვებზე თვითონვე პასუხობს, რადგან სრულწლოვანია და არ სჭირდება ნათლია. სულიერიმამა ეკითხება: „რატომ მოხვედი, ძმაო? გვითხარი სიმართლე; ხომ არ მოხვედი რაიმეაუცილებლობის გამო? ხომ არ შეგემთხვა რაიმე ზარალი, მწუხარება, თავგადასავალი და შენსდარდში, შენი გასაჭირისას იძულებული გახდი ამ ცხოვრებისთვის შეგეფარებინა თავიგადასარჩენად?“ და ის პასუხობს: „არა, პატიოსანო მამაო, ასე არ არის, ამის გამო კი არა, არამედასკეტური ცხოვრების მსურველი მოვედი; მოვედი ჩემი გულით“. ეუბნება მას: „იცი, რა არისასკეტური ცხოვრება?“ და იწყებს მისთვის თქმას: „აქ, რაკი მოხვედი, უნდა ეცადო უარყო ძველიადამიანი ვნებებითა და გულისთქმებითურთ. განგეშოროს ურჩობა, თავმოყვარეობა,მთავრობისმოყვარეობა, ეგოიზმი, სიზარმაცე და უკუღმართობის კანონის ყველა კომპლექსი“. „აღიარებ, რომ იღებ ამას?“ და ის ამბობს: „დიახ, ვაღიარებ, ამისთვის მოვედი“.
შემდეგ კი — მისი შემოწირულობის ნებაყოფლობითობის ბეჭედი; თვით იღუმენი ეუბნება: „აიღემაკრატელი და მომეცი მე“ — შენ აიღე მაკრატელი და მომეცი — „რომლითაც აღგკვეც. რათამოგვიანებით არ ინანო და თქვა, რომ ჩვენ დაგაძალეთ“. ნახეთ, რა დეტალებით დაადგინეს ესმამებმა. და ის თავად იღებს მაკრატელს და აძლევს იღუმენს, რომელიც აღკვეცს მას, რათაფორმალურად მიიღოს მისი აღთქმა. და ამის შემდეგ იწყება ჭეშმარიტად ეს ცხოვრება.
რა არის ახლა ეს ცხოვრება? ხედავთ, რომ დაცემის შემდეგ პირველი, რაც დავკარგეთ, იყო ღვთისხსოვნა და ღვთის სიყვარული, რომელზეც ვართ დამოკიდებულნი; რადგან ჩვენთვის ღმერთი არარის რაიმე მბრძანებელი, ჩვენ კი — ქვეშევრდომნი, რადგან მბრძანებელი იძულებითდაგვიმორჩილებდა. მაპატიეთ, ეს იდეა დღეს ძალიან ჭარბობს მატერიალიზმში, ათეიზმში,ანარქისტებში და სატანის სხვადასხვა კომპლექსებში. ასე შებღალეს ნამდვილი აზრი და ბევრიადამიანი დღეს ამას ამბობს. სჯერათ ამ იდეების. ასე არ არის, ძმებო.
ღმერთი ყოვლისშემძლეა და ყოვლისმპყრობელი, ეს ფაქტია; მაგრამ თავის ქმნილებებს ისე არეპყრობა, როგორც ტირანი და არ თრგუნავს მათ დინასტიურად. ღმერთი ყოველთვის მოქმედებსთავისი ყოვლადმოწყალე სიყვარულის სახელით, რათა გადასცეს თავისი სიკეთე იმათაც, ვინცშექმნა. რადგან ჩვენ, ქმნილებები, ღვთის მიერ შექმნილნი, ვართ მიზეზშედეგობრივი საგნები,დამოკიდებულნი, არ ვართ თვითმყოფადნი; მხოლოდ ღმერთია თვითმპყრობელი, როგორცთვითმყოფადი, და არაფერი სჭირდება, არანაირ აუცილებლობას არ ექვემდებარება, ის თავისთავადსრულყოფილია.
ჩვენ კი, რადგან ვართ დამოკიდებულნი, ღვთისგან მომავალნი, არ შეგვიძლია მარტოდ. გაიგეთ?ჩვენი ფესვი იქ არის. თუ იქიდან არ ავიღებთ, ჩვენგან [არაფერი] გვაქვს. სწორედ ამას ამბობსწერილიც: „რა გაქვს, რაც არ მიგიღია?“ (1 კორინთელთა 4:7). რადგან შეხედეთ, ჩვენგან არაფერიგვაქვს, არც ძალაუფლება გვაქვს, ხედავთ. არაფრის გაკეთება არ შეგვიძლია. მცირე ავადმყოფობა,მცირე სისუსტე — მაშინვე გვამარცხებს. უმცირესი საფრთხე გვაშინებს. რას ნიშნავს ეს? ეს ჩვენიუძლურების დამტკიცებაა; ჩვენი არარაობის ნამდვილი მტკიცებულება. კიდევ რა ვთქვა, რაცსასაცილოა? ერთი სφήკა; მოდის ჩვენკენ გამალებული და მაშინვე ვიბნევით. სად არის ადამიანისვაჟკაცობა? სად არის მისი ყოვლისშემძლეობა?
ადამიანს, როგორც მიზეზშედეგობრივს და მაშასადამე ღმერთზე დამოკიდებულს, სჭირდება მასთანმუდმივი კავშირი. ღმერთთან კავშირის გზა არის მისი ნებისადმი მორჩილება; ეს არის ერთობა.როგორც დღეს ტექნიკაში, ელექტროობაში ვაკეთებთ — საგნის, ხელსაწყოს შეხებით დენისცენტრთან ხელსაწყო იღებს ენერგიის ძალას — ასე ვართ ჩვენც, ქმნილი არსებანი. მოაზროვნეარსებანი. ანუ უნდა გვქონდეს კავშირი ღმერთთან, რომ მისგან მივიღოთ ძალა სრულყოფისთვის.რადგან ახლა, დაცემის შემდეგ, ჩვენი პიროვნება დაიშალა; ის „პირვანდელი სიმარტივე“პირველქმნილი სილამაზისა, რაც გვქონდა, განადგურდა ურჩობით. მოვწყდით ღმერთს; და იქ, სადაციყო პირველი სიმარტივე და პირვანდელი მდგომარეობა, ახლა შემოვიდა გაორება, ბოროტება დაუკუღმართობა.
ახლა უნდა დავუბრუნდეთ პირვანდელ მდგომარეობას; მაგრამ რომ ეს მოხდეს, ამას მხოლოდ ღვთისმადლი იზამს — ის, ვინც თავიდანვე შეგვქმნა. რათა ის ჩვენზე მუდმივად გადმოდიოდეს, უნდაგვქონდეს — გაიგეთ? — კავშირი, რაც არის საღვთო ნების ზუსტი დაცვა. ღმერთს არ სჭირდება, რომმისი ნება აღვასრულოთ, თითქოს ამით ის რამეს იღებდეს [ჩვენგან]. მაგრამ თუ ასე არ მოვიქცევით,ვერ შევალთ კავშირში ღმერთთან, ვერ ავიღებთ მისგან მადლს, რომ მან განგვწმინდოს ვნებებისგანდა უკუღმართობის კანონისგან.
ხედავთ, ეს არის მიზეზი. მაშასადამე, მცნებების დაცვა იმისთვის კი არ არის, რომ ღმერთი რამესმიიღებს, რომ მას ეს სჭირდება და ჩვენ უნდა მივცეთ. ეს ფიქრი მკსუფთვაა (ღვთისგმობაა). ღმერთიარის უნაკლო და უსასრულო. მას არაფერი უნდა. მაგრამ ჩვენ არ შეგვიძლია [სულიერად არსებობა],თუ არ დავიცავთ მის ნებას. და ამის მტკიცებულება, აი, რაც ასე აშკარაა ჩვენთვის; გვაქვს ისეთინიმუშები, [ადამიანები] ვინც მიაღწიეს და მოწმობენ ამას და ბეჭდავენ ამ რეალობას. ყველა ისსათნო ადამიანი, ვინც სიწმინდეს მიაღწია, განა ისეთი ადამიანები არ იყვნენ, ჩვენთან ერთად რომცხოვრობდნენ? განა ჩვენი ძმები, ნათესავები და ნაცნობები არ იყვნენ?
მაგრამ რადგან ჰქონდათ სიმტკიცე, დაჟინებითა და ნებით დაეცვათ ზუსტად საღვთო ნება, მიიღესმადლი ღვთისგან, გახდნენ „წმინდანი გულითა“ (მათე 5:8) და დაიბრუნეს ის პირვანდელი მადლი,რომლითაც ღმერთმა შექმნა ისინი დაცემამდე, და შევიდნენ სიწმინდეში. რა არის სიწმინდე?ადამიანი ხდება ისეთივე, როგორიც ღმერთია. ხედავთ, მათ, ვინც წმინდანები არიან, აქვთ კავშირი[დროის] სამ განზომილებასთან, როგორც ღმერთს; იციან, რა მოხდა წარსულში, იციან, რა ხდებაახლა.
იციან, რა მოხდება მომავალშიც. ღვთის მკვიდრი მადლი, რომელიც მათში დასახლდა სიწმინდისმეშვეობით, ხდის მათ თავიანთი პირველსახის, თავიანთი ღმერთის მსგავსს. „დავმკვიდრდებიმათში და ვივლი მათ შორის, და ვიქნები მათი ღმერთი და ისინი იქნებიან ჩემი ძენი და ასულნი“(ლევიტელთა 26:12 / 2 კორინთელთა 6:16). აი, აღთქმა! მაშასადამე, მცნებების დაცვა, ჩემო ძმებო,ყველა ადამიანისთვის, [განსაკუთრებით] ყველასთვის, ვინც უფალთან მოდის, არის ცხოვრებისაუცილებელი დოგმა; როგორც სუნთქვის გარეშე ვერ ვცოცხლობთ, როგორც საკვების გარეშე ვერვცოცხლობთ.
ასევე მადლის გარეშე შეუძლებელია გავთავისუფლდეთ გახრწნილებისა და განადგურებისძალისგან. და აწმყოშიც გვექნება უბედურება, შიში და საფრთხეები, და მომავალშიც განვშორდებითღმერთს. ამიტომაც არის ეს აუცილებელი, ეს მოვალეობაა; არა იმიტომ, რომ ღმერთი ამას კანონადადგენს [უბრალოდ] იმიტომ, რომ ასე სურს [თავისთვის]. სიკეთის გამო და მხოლოდ, ისთანაუგრძნობს, რომ მიგვითითოს ამაზე, როგორც ექიმი მიუთითებს ავადმყოფს გამოჯანმრთელებისთერაპიაზე. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ექიმი აქედან რამეს მიიღებს. თუ ავადმყოფი ზუსტად დაიცავსექიმის მიერ ნათქვამ თერაპიულ კურსს, განა ამით ექიმს არგებს ან ექიმი მოიგებს რამეს?
არა. უბრალოდ ეს ავადმყოფი, სიკვდილის პირას მყოფი, მოიპოვებს ჯანმრთელობას იმძალისხმევით, რაც ექიმმა მიუთითა თერაპიის გზით. ეს მინდოდა მეთქვა თქვენთვის, რათათითოეულმა ხალისით იაროს სინანულის გზაზე, რომელიც მას სჭირდება; ღმერთი ამას არ მოითხოვს[თავისთვის], არც რამეს იღებს აქედან. ჩვენ ვართ ვალდებულნი, რადგან თუ ასე არ მოვიქცევით,შეუძლებელია [განვიკურნოთ].
რადგან დავსნეულდით, მოვწყდით ღმერთს და ახლა გვაქვს ბოროტებისკენ მიდრეკილი გონება. თუარ ვიბრძოლებთ, რომ შევინარჩუნოთ ჩვენში საღვთო მადლი, ვერ დავრჩებით [ამ გზაზე]. და განავერ ხედავთ მაგალითებს ჩვენს საზოგადოებაში? ადამიანები, რომლებიც განეშორნენ ღმერთს,ნახეთ, სადამდე ეცემიან; ანუ ხდებიან დემონების მსგავსნი, მხეცების მსგავსნი. და აქაც კიუბედურნი არიან ასე, და სიკვდილის შემდეგაც სრულიად იკარგებიან.
რადგან არ შეუძლია გახრწნილ ადამიანს წავიდეს და შეუერთდეს ღმერთს; „ცოდვით დამძიმებულსხეულში ღმერთი არ შევა“ (სიბრძნე სოლომონისა 1:4). ხედავთ, ეს არის საკითხი. ეს არის გზა,მაშასადამე, სადაც სინანული არის ჩვენი ნამდვილი მოვალეობა აქ, ამ „პაროიკიაში“ (დროებითსამყოფელში), სადაც ვცხოვრობთ. აქ სამუდამოდ არ დავრჩებით, ძმებო; აქ ჩვენს სასჯელს ვიხდით.
დაგვსაჯა იმ შეცდომის გამო, რაც ჩავიდინეთ და დაგვამწყვდიეს ციხეში. ამდენი ხანი ციხეში ვართ;ვიხდით ჩვენს სასჯელს [და ველოდებით], რომ მოვიდნენ, გაგვიღონ და გამოვიდეთ. არ დავრჩებითაქ, ამ წუთისოფელში; ვინ დარჩება აქ? მაშასადამე, ჩვენი მისია აქ არ არის შენება, ყიდვა, გაყიდვა,მორთვა-მოკაზმვა, დაგროვება. არ არის. არის ის, რომ თავი გადავირჩინოთ აუცილებლობისკანონებში, ჩვენს ყოველდღიურ ბრძოლაში, და ჩვენი გონება [იყოს იქ], რომ დავბრუნდეთ უკანღმერთთან, დავარწმუნოთ ის, რომ ვინანიებთ.
რადგან თავისი ყოვლადმოწყალეობის გამო ღმერთმა ეს გააკეთა; მაშინ როცა მას არვჭირდებოდით, არც რაიმე მართებდა ჩვენი. ღმერთმა შეგვქმნა, გააშენა სამოთხე და დაგვასახლაშიგნით, რათა მასთან ერთად გვეცხოვრა იქ. ჩვენ კი ავდექით [ჩვენი ნებით] და წავედით.სინამდვილეში, უნდა უარეყავით. ადამიანური სამართლიანობით რომ ემოქმედა [მის პიროვნებას],უნდა შეექმნა სხვა [ადამიანები] ჩვენზე უკეთესნი. მაგრამ ეს არ გააკეთა მისმა სიკეთემ, არამედმოვიდა და გვიპოვა ჯოჯოხეთში, სადაც დავბნელდით. გვიჩვენა დაბრუნების გზა და გვიჩვენაპრაქტიკულად. მაშინ როცა შეეძლო ებრძანა იქიდან, სადაც იყო, [ეს არ ქნა] რათა არ გვეთქვა, რომჩვენთვის ეს შეუძლებელია. მოდის და იმოსება ჩვენი ბუნებით, რათა განაახლოს იგი, რომელიც ჩვენგანვხრწენით, და წავიდა წინ და აღასრულა მცნებები.
აღასრულა სათნო ცხოვრების პრაქტიკული გზა და მოგვიწოდა მის მიბაძვისკენ. ახლა უკვე ვერავინიტყვის, რომ სახარებისეული ცხოვრება შეუძლებელია; პირი ეყოფა (ეწკვრება). რადგან მან, თავადღმერთმა, აღასრულა ყველაფერი აბსოლუტურად და „უპირატესად“ — არა მხოლოდ იმდენი,რამდენსაც ჩვენგან ითხოვს. და მხოლოდ ეს არ არის; მის შემდეგ უკვე ორი ათასი წელია,მილიონობით გმირი, მილიონობით [წმინდანი], აღასრულებდა აბსოლუტურად მის მცნებებს მისივემაგალითის მიხედვით და შევიდნენ მასთან ერთად სიწმინდეში.
ამიტომ არანაირი საბაბი არ გვაქვს თავის გასამართლებლად. ნუ ვცდებით, ძმებო. ჩვენი მთავარიდანიშნულება, ჩვენი მიზნისა და დანიშნულების ცენტრი ამ ცხოვრებაში არის სინანული. რაკი ვერშევძელით სათნოყოფა [ღვთისა], ყოველ შემთხვევაში შევძლოთ სინანული.
იმდენად თანაუგრძნობს ღმერთი და ჩვენი მამა, რომ ჩვენს სინანულს იღებს როგორც პირველმართალ ქმედებას — მაშინ როცა უნდა დავრჩენილიყავით სრულყოფილნი და შეცდომა არდაგვეშვა. და რადგან, გარკვეულწილად, ეს ვერ შევძელით, ის უფრო დაბლა ჩამოდის და ამბობს: „ეჰ, ყოველ შემთხვევაში მოინანიეთ და კვლავ მიგიღებთ“. ამის შემდეგ, ვინ გამართლდება, თუსინანულსაც უგულებელყოფს თავის ცხოვრებაში?
„როგორი სახით“? რადგან, როგორც ადრე ვთქვი, იმ ანარქიაში, რომელშიც დღეს ვცხოვრობთ,ყველაფრის უარყოფის ქაოსში, არაფერი დარჩა ფეხზე მყარად. ადამიანის ცხოვრების ისტორიაშიასეთი რამ არასდროს მომხდარა; ასე გავკოტრდით. მოდიან ზოგიერთები, ანარქიის ნაყოფნი: „რაკიღმერთი სიყვარულია, რატომ სჯის ადამიანებს?“. ამასაც აყენებენ წინ. ნუთუ სჯის ღმერთი? ღმერთირომ სჯიდეს, თავიდანვე, როცა დავარღვიეთ მისი ნება უმიზეზოდ —ვინმემ დაგვიშავა რამე? ჩვენითწავედით— მაშინვე, რა თქმა უნდა, თუ დასჯიდა, მართლაც უნდა გავენადგურებინეთ; ასე უნდა ექნა.მაგრამ რაკი იმის ნაცვლად, რომ მოვეშორებინეთ, თვითონ ჩამოვიდა და ეზიარა ჩვენსგახრწნილებას, რათა დაგვაბრუნოს, მაშასადამე ღმერთი არ სჯის.
ახლა, ფაქტია, რომ ადამიანები ისჯებიან. მათ, ვინც ისჯებიან, ღმერთი კი არ სჯის. შეხედეთ,ღმერთმა დააჯილდოვა ადამიანი თავიდანვე მისი პიროვნების თავისუფლებით; რომ ჰქონოდაადამიანს უფლება აერჩია, რას ამჯობინებდა და ჰქონოდა ძალა ამის განსახორციელებლად. ფაქტია,რომ დაცემის შემდეგაც ეს არ დაგვიკარგავს.
გვაქვს განსჯის თავისუფლება. შეგვიძლია თავად ავირჩიოთ, რაც გვსურს. და შეგვიძლია თავადვეგანვახორციელოთ. აი, ღვთის სიკეთე ნახეთ რას აკეთებს: ტოვებს ადამიანს თავისუფალს. მთელითავისი ცხოვრება აქ არის. ეჰ, დაახლოებით ცხოვრება, ამ ცხოვრების აზრი, არის 70-80 წელი; არისუფრო ნაადრევიც, მაგრამ საფუძველი ესაა.
80 წლის მანძილზე ელოდება ღმერთი ადამიანს აქ და ეუბნება, თუნდაც ბოლო [წამს], სიკვდილისაგონიისას : „მობრუნდი, შვილო, თქვი რომ ინანიებ იმ ბოროტებას, რაც ჩაიდინე, მე კვლავმიგიღებ, გპატიობ“. ეჰ, ადამიანი კი არ ამბობს; არ ამბობს სიკვდილის აგონიისასაც კი. კვდება დაამტკიცებს, რომ ამჯობინებს ბოროტებას, დანაშაულს, ცოდვას, უკუღმართობას, სიცრუეს,თაღლითობას.
სიკვდილის შემდეგ კი მიდის იქ, რაც აირჩია; ღმერთი კი არ სჯის მას, რადგან არ ართმევს მასპიროვნულ თავისუფლებას, რადგან ეს უსამართლობა იქნებოდა მის მიმართ. რაკი მან თავისიცხოვრებით დაამტკიცა, რომ მხოლოდ ესენი სურს, ღმერთმა ბოლოს ეს რომ წაართვას, მისთავისუფლებას ხელყოფდა. ხედავთ, რომ ღმერთი არ სჯის. ადამიანი მიდის იქ, რაც ცხოვრებაშიაირჩია.
რაკი ღმერთმა მისცა სინანული და მან არ ინება მონანიება, და მოკვდა მოუნანიებელი დანაშაულში,მაშასადამე, მიდის ბოლოს, სიკვდილის შემდეგ, რომ იპოვოს ის, რაც დათესა. მას არავინ არაფერსაკლებს (στερεί). მაგრამ მაინც, მოდით გამოვიყენოთ ღვთის სამართლიანობა. აქ ადამიანისპიროვნება ორ ნაწილად იყოფა: ერთნი ამჯობინებენ სათნოებასა და სიკეთეს, მეორენი კიამჯობინებენ ბოროტებასა და უვარგისობას; და ორივეს უშვებს ღმერთი იცხოვროს ისე, როგორც სურს.
ბოლოს კი ფაქტია, სიკვდილის შემდეგ მდგომარეობა სტატიკურია. იქ ცვლილება აღარ ხდება. ასეამტკიცებს გამოცხადება. მათ, ვინც ცხოვრებაში სიკეთე აირჩიეს, რადგან ეშმაკიც ჰყავდათმოწინააღმდეგედ, და არა მხოლოდ ბოროტი ადამიანები, მოიპოვეს ეს სიკეთე დიდი ბრძოლით.
ეჰ, მაშასადამე, მათ დაამტკიცეს, რომ ურჩევნიათ სათნოება, სიკეთე, სიყვარული, სამართლიანობა.სიკვდილის შემდეგ, მაშასადამე, წავიდნენ იქ [სამოთხეში]. ღმერთს ისინიც [მოუნანიებელნიც] იქრომ შეეყვანა, განა არ დაჩაგრავდა ამ [კეთილ] ადამიანებს? რაკი მათ [ბოროტებმა] დაამტკიცეს,რომ თავიანთ ცხოვრებაში გაირყვნენ. სიკვდილის შემდეგ რომ აიყვანო და დასვა ეს გმირები,რომლებმაც სისხლითა და ოფლით მოიპოვეს სიკეთე, განა არ დაჩაგრავ?
შეხედეთ, ამას ჩვენც ვაკეთებთ, ადამიანები, რომლებიც უსამართლონი ვართ: როცა ქალაქსვაშენებთ, ვაშენებთ ქალაქში ციხეებსაც და სასამართლოებსაც. რისთვისაა საჭირო ციხეები დასასამართლოები? ქარხნები ხომ არ არის, ჩვეულებრივ არ გვჭირდება ესენი; მაგრამ გვჭირდებაიმიტომ, რომ არსებობენ „დასაღუპავად გამზადებული ჭურჭელნი“ (რომაელთა 9:22), მოუნანიებლად გარყვნილნი, რომლებიც არ სწორდებიან, და უნდა დავამწყვდიოთ ისინი იქ, რომსხვებმა დაისვენონ. ხედავთ, სამართლიანობა ამასაც მოითხოვს. რადგან როგორ დამშვიდდებიანმშვიდობისმყოფელნი, როცა შიგნით არის ღვარძლი, რომელიც გიჟდება ? ხედავთ, რომ მაშასადამეღმერთი არ სჯის, არამედ ადამიანი თავად მიდის და მიდის იქ, რაც აქ აირჩია.
აქ არის ერთი ლამაზი ტექსტი, სადაც მამები ამბობენ, რომ მორჩილება და თავმდაბლობა არის ორი მცნება.
[საძმოს კრებაზე ამ ამონარიდს კითხულობს სხვა მონაზონი:] „მოღვაწენი კვლავ პირვანდელღირსებას უბრუნდებიან მორჩილებითა და თავშეკავებით (მარხვით). რადგან თავშეკავება ამათისაწინააღმდეგოა; ყოველგვარი ბოროტება კაცთა მოდგმაში [თავშეუკავებლობით] შემოვიდა.“
ანუ მორჩილება და თავშეკავება არის ის საფუძველი, რომელიც ინარჩუნებს წონასწორობას. თუსაწინააღმდეგოს აღვასრულებთ — ანუ ანარქიას, ამბოხებასა და თავშეუკავებლობას — ესენი არიანდაღუპვის წყარო. აქედან ხდება განადგურება. და ჩვენი თანამოძმენი, ვისაც ვხედავთ რომ ცდებიანდღეს და იმ საშინელ მდგომარეობამდე მიდიან, სწორედ აქედან წავიდნენ. მაშასადამე ხედავ, ჩვენიხსნის საფუძველი, სათნო ცხოვრების ხერხემალი არის მორჩილება, თავმდაბლობა დაკეთილისმყოფელი თავშეკავება.
თავშეკავება არ ნიშნავს ბუნებრივი კანონებისგან განდგომას, არამედ განდგომას ფლანგვისაგან.გაიგეთ? ეს არის. რადგან თავშეუკავებლობა ფლანგვაა. სხვაა საკვები და სხვაა ნებივრობა, ხედავთ?სხვაა საჭიროება და სხვაა გულისთქმა. გონიერი ადამიანი ირჩევს ზუსტად საჭიროებას, რადგანგულისთქმას დასასრული არ აქვს, არასოდეს აქვს ზღვარი. ზღვამაც რომ გაავსოს ყველაფერი დააღარაფერი დაეტიოს, ასე ვერ მოიძებნება ზღვარი ადამიანების გულისთქმაში, უგუნურგულისთქმაში. და განა ვერ ხედავთ დღეს გზააბნეულ საზოგადოებებს, რომლებიც იტანჯებიან დაიხრწნებიან და იკარგებიან, და ბოლოს ვერ პოულობენ?
ამ ცხოვრების მიზანი აქ სხვა არაფერია: არის ის, რომ შევინარჩუნოთ ჩვენი ბიოლოგიური არსებობაწონასწორობაში, რათა პრაქტიკულად დავამტკიცოთ, რომ გვიყვარს ღმერთი, რომელიც უარვყავით,და ვამჯობინებთ მის ნებას და არა ჩვენსას. ეს არის სრულყოფილი აღიარება. და თუ ამ მცირედროში, რასაც აქ ვცხოვრობთ — რაც მარადისობასთან შედარებით ერთი წამია — დავრჩებით ასეერთგულნი, სიკვდილის ჟამს მოვისმენთ: „კეთილო და ერთგულო მონავ! მცირედზე ერთგულიიყავი, მრავალზე დაგადგენ შენ; შედი შენი უფლის სიხარულში“ (მათე 25:21).
ხედავთ, ეს არის. ამას ყველაფერს მამები გვეუბნებიან: ყურადღებას (προσεκτικότητα). რადგანუყურადღებობა იყო ის, რამაც ეს ყველაფერი გამოიწვია. და ხედავთ ახლა ჩვენი ცხოვრებისგზააბნეულ ფორმაში, ყველა ესენი, ვინც ცდებიან, ვისაც დღეს თითით ვაჩვენებთ, არიან ისინი, ვისაცარც ვინმეზე დამოკიდებულება აქვთ, არც თავშეკავება და არც კავშირი. წარმოიდგენენ, რომ ამ ამაოცხოვრებაში იპოვიან რამეს. და რას პოულობენ? ნაადრევ სიკვდილს, ავადმყოფობებს, გაკიცხვასა დამარცხს. ეს იყო და ეს.
მაშასადამე, კვლავ ვუბრუნდებით სინანულის აზრს. წამალი, რომელიც გვიბოძა ღვთის სიკეთემ,უნდა იყოს გამოყენებული ყურადღებით, ძმებო. ეს არის დიდი საჩუქარი ღვთის სიკეთისა, ისე რომღმერთს ეს არაფერში სჭირდება. გვიბოძა თავისი სიკეთით, მაშინ როცა არ უნდა უაგვარყო იგი და არუნდა შეგვეურაცხყო. ჩვენ კი ეს ვერ შევძელით. და მართლაც მტკიცდება, რომ მამაა; რამხელაა მისიმამობრივი სითბო! რადგან მხოლოდ მამას შეუძლია ამის გაკეთება, სხვას არავის.
არა მხოლოდ ის, რომ თავიდან არ დავიცავით [მცნებები]; არამედ შემდეგაც, მისმა სიკეთემშეგვიწყალა და, გზააბნეულნი რომ ვიყავით, გვიპოვა გზა და მოგვიზიდა უკან საკუთარი თავისკენ დამოგვიყვანა სინანულის შემეცნებამდე. კვლავ მას შემდეგ, ამ შემეცნებიდან, ისევ ვერ შევძელითფეხზე დგომა, ყოველდღე ვცოდავთ. და ამით არ დაუსრულებია, ის რჩება [ჩვენთან]! ხედავთმამობრივ მზრუნველობას? მხოლოდ მამობრივ გულს შეუძლია მიიღოს გამუდმებითგამოუსწორებელი ცოდვილი. რადგან ადამიანის სამართლიანობა არის პირველი და მეორე[შემთხვევისთვის], ჰა-ჰა მეათედ; შემდეგ უარყოფილი ხარ. ხედავთ კი ღვთის მამობრივმზრუნველობას? ხედავთ ჩვენს მიმართ ღვთის მამობის მტკიცებულებას? მხოლოდ ეს: მან „არცთავისი ძე დაინდო“ (რომაელთა 8:32). მისი ყოვლადსიყვარულის ცენტრი შეწირა ჩვენთვის,ამბოხებულებისა და მოღალატეებისთვის. განა არ ღირს ახლა დავაფასოთ ღვთის მამობრივიმსხვერპლის ყველა ეს ფორმა და ყოველ შემთხვევაში, რაკი ვერ ვასიამოვნეთ, ყოველ შემთხვევაშიმოვინანიოთ?
ეს არის ჩვენი მოვალეობა, ძმებო. სინანულის შრომა არაფერს უშლის ხელს, არ ამცირებს ჩვენსპიროვნებას, ჩვენს ბიოლოგიურ არსებობას. რადგან ღვთის მცნებები, სახარება, არ კრძალავსარაფერს ჩვენი არსების შემადგენლობიდან, ჩვენი ღირსებიდან. სახარება მხოლოდ ერთ რამესკრძალავს — მრცხვენია თქმა — უვარგისობას. იმ სირცხვილის საქმეებს, რომლებსაც ფარულადვაკეთებთ, რადგან გვრცხვენია. მათ სინამდვილეში ჩვენ თვითონვე უარვყოფთ, შევქმენითკანონები და სამართალი და ვგმობთ მათ, მაგრამ მაინც ვახერხებთ და ვმალავთ მათ.
მაშასადამე ხედავთ, სინანული ისეთი ადვილია და აუცილებელი. ვინც არ ინებებს მის მიღებას, ისთავისი ნებით ირჩევს ბოროტებას; ის ჰგავს მათ, ვინც თავს იკლავს, უარყოფს სიცოცხლეს და კვდება.ვისაც სინანული არ სურს, მათ ჰგავს. რა არის სინანული? როდესაც ღვთის ყოვლადმოწყალებაჩამოდის ისეთ დონეზე, რომ იღებს მრავალგზის შემცოდე ადამიანს უკან დასაბრუნებლად, მასარაფერი უნდა რომ მივცეთ. ვთქვათ „მაპატიე, ღმერთო ჩემო“ გარკვეული შემეცნებით,შემუსვრილებითა და თავმდაბლობით: „მაპატიე, ღმერთო ჩემო, ვცოდე, შემიწყალე, ნუ გამკითხავ,დამეხმარე წამოდგომაში“. ეს არის სინანული. და ასე კვლავ იღებს მას ღმერთი და აძლევს ძალასკვლავ ფეხზე დადგეს, და ივიწყებს ღმერთი მის მთელ იმ დანაშაულს, რაც მანამდე ჰქონდა.
მართლაც, თუ ადამიანი სინანულს არ დააფასებს, ის არ არის ღირსი წყალობისა. ეს ყველაზე მძიმეშეცდომაა, უსაზღვრო უგუნურება. რადგან ღმერთს სინანული რომ არ მოეცა და ვალდებულნივყოფილიყავით შეგვენარჩუნებინა პირვანდელი ღირსების აღთქმა, ეჭვი მეპარება ვინმეგადარჩენილიყო. მაგრამ ახლა, ღვთის ყოვლადმოწყალების ამ გზით, რომელიც დაუსრულებელისინანულით კვლავ მიგვიღებს, ვინ არის ის, ვინც იპოვის საბაბს რომ არ შეუძლია? თუ ასე იზამს,მხოლოდ იმიტომ, რომ ჭკუა დაუკარგავს და სწორად ვერ აზროვნებს.
ყოველ შემთხვევაში, ღვთის მადლმა გაგვაძლიეროს ყველანი, რომ ვუპასუხოთ სინანულის ამ ჩვენსმოვალეობას, რადგან ცოტა ხანში წავალთ აქედან. იქნებ ჩვენი მრავალგზის შეცოდებების გამოღმერთმა დაუშვას სხვადასხვა განსაცდელები და მოგვიმკას ნაადრევად, სანამ სიბერემდემივაღწევთ? ამიტომ მუდამ მზად უნდა ვიყოთ, რადგან მართლაც სიკვდილი არის „როგორც მპარავიღამით“ (1 თესალონიკელთა 5:2), როგორც ქურდები, რომლებიც არასდროს გატყობინებენ და არვიცით, როდის მოვლენ. სჯობს ყოველთვის მზად ვიყოთ, და მზადყოფნა ეს არის.
მაშასადამე, ვისაც სურს დახმარების პოვნა, უპირველესად უნდა იცოდეს, რომ ვალდებულიადაემორჩილოს საღვთო ნებას. რომ შეძლოს ამის მიღწევა, გონებაში უნდა ჩაიბეჭდოს ღვთის ხსოვნა.ანუ ღვთის ხსოვნა და მისი მოხმობა (ლოცვა) არის ისე, თითქოს ვუძახით ღმერთს, რომ ჩვენგვერდით იყოს. ეს მასაც სურს: „მომიხმე მე შენი გაჭირვების დღეს და მე გამოგიხსნი შენ“(ფსალმუნი 49:15). მაშასადამე, ვიცით რა ჩვენი უძლურება, მუდმივად ვცდილობთ: „უფალო იესოქრისტე, შემიწყალე მე; უფალო, შემიწყალე; ღმერთო ჩემო, მაპატიე“.
ღვთის სახელის მუდმივი მოხმობა და კეთილი გადაწყვეტილება მის ნებაში დარჩენისა — აი, ეს არისწარმატების გზა. ამას ვუსურვებ ყველას, რომ ამ პირობით დავიწყოთ. რათა ღირსნი გავხდეთთაყვანი ვცეთ ჩვენი ქრისტეს აღდგომასაც, რომელიც მოდის, და ჩვენს აღდგომასაც იმ დღეს. იყავნ.ამინ.
მასალა მომზადებულია ბერძნული მართლმადიდებლური პორტალის Pantocrator.gr-ის აუდიო-არქივის მიხედვით.
ბერძნულიდან თარგმნა: evqaristia.ge
