მონაზვნობაზე საუბარი შესაძლოა მოულოდნელი გამოჩნდეს ან ისე აღიქმას, თითქოს იგი ამ თემის ზოგად ხასიათს ზღუდავს.
მაგრამ ვფიქრობ, თუ შევიტყობთ, რაში მდგომარეობს მონაზვნობის არსი, მაშინ თითოეული ჩვენგანი უფრო ადვილად შეძლებს ამ ცოდნის გამოყენებას ადამიანური ცხოვრების ყველა სხვა ფორმაში, რადგან მონაზვნობა არ არის სხვა რწმენა, განსხვავებული დანარჩენი ქრისტიანების რწმენისგან.
მონაზვნობა მხოლოდ ცხოვრების სხვა ფორმაა, რომელიც ქრისტეს იმავე მცნებებიდან იღებს სათავეს, რომელთა დაცვაც ასკეზას მოითხოვს. არ არსებობს ქრისტიანი, რომელიც არ იყოს ვალდებული, იყოს ასკეტი.
ამიტომ, როდესაც მონაზვნური ცხოვრების არსზე ვსაუბრობთ, ვსაუბრობთ იმაზე, რაც ახლობელია თითოეული მართლმადიდებელი ქრისტიანისთვის. თუ ახლა გვსურს განვიხილოთ პირობები, რომლებშიც მონაზვნობა ვითარდება, ბუნებრივია, უნდა შევისწავლოთ ის „აღთქმები“, რომლებსაც მონაზონი აღკვეცისას დებს, მათი მნიშვნელობა და მიმართება ჩვენს მიზანთან.
მაგრამ განა შესაძლებელია, იკითხავს კაცი, ჭეშმარიტი ცხოვრება ააგო უარყოფასა და განყენებაზე? რა თქმა უნდა, არა.
ქრისტეს მცნებებსაც სრულიად დადებითი ხასიათი აქვს — „შეიყვარე“, და ზოგადად, ღმერთში მთელი ცხოვრება მხოლოდ დადებითი საქმე უნდა იყოს.
იქ, სადაც ღვთაებრივი სიყვარული მოქმედებს, არ არსებობს ბრძოლა ამა თუ იმ ვნების დასაძლევად ნებაყოფლობითი უარყოფითი ძალისხმევის გაგებით.
ვინც სავსეა ქრისტეს სიყვარულით, ვინც ამ სიყვარულს გარკვეულწილად „ბუნებრივად“ ფლობს, მას არ სჭირდება სამყაროსთან ყოველგვარი ურთიერთობის უარყოფა ვნებათა მონობისგან თავის დასააღწევად, რადგან იგი უკვე თავისუფალია მათგან.
ასეთ მდგომარეობაში ადამიანის თითოეული მოქმედება სულიერ დონეზე — ანუ ქრისტეს მცნებების დაცვის დონეზე — საკუთარ თავზე ძალდატანებას კი არ მოითხოვს, არამედ მხოლოდ სიყვარულის უშრომელ და ტკბილ გამოვლინებას წარმოადგენს.
მაგრამ ადამიანის დაცემის გამო, ეს წმინდად დადებითი მოქმედება სახარებისეული მცნებების მიხედვით — როგორც უწყვეტი მყოფობა და ზრდა სიკეთეში, როგორც ღვთაებრივი სიყვარული — ამ ცხოვრების საზღვრებში გარდაუვალად იწვნება ასკეზის უარყოფით ძალისხმევასთან, ანუ ჩვენში მოქმედი „ცოდვის კანონის“ წინააღმდეგობის ბრძოლასთან.
„მთელი სამყარო ბოროტებაში ძევს“, — ამბობს წერილი (1 ინ. 5:19). „ბოროტება“ კი იმაში მდგომარეობს, რომ ადამიანი ცოდვის მონა გახდა. მისი აღდგენა თავისუფალი ადამიანის პირველქმნილ ბუნებაში, მისი ხელახლა შობა საუკუნო ღვთაებრივ ცხოვრებაში, მისი მთელი არსების გარდაქმნა და განღრთობა აღესრულება ღვთისა და ადამიანის თანამოქმედებით (სინერგიით).
ამ უკანასკნელში, ანუ ადამიანში, ჭარბობს უარყოფითი ძალისხმევა, ხოლო პირველში, ანუ ღმერთში, ყოველთვის მხოლოდ დადებითი რეალობა ბატონობს. აუცილებელია ითქვას, რომ წუთისოფლის უარყოფის იდეამ ადამიანთა უმრავლესობა მიიყვანა მონაზვნობის გაგებამდე, როგორც გადაჭარბებულად სამწუხარო, მძიმე და ბნელი საქმისა.
მიუხედავად ამისა, მათ, ვინც ეს გზა აირჩია, არასოდეს შეუხედავთ ასე ამ გზისთვის. ღირსი თეოდორე სტუდიელი, მაგალითად, აღტაცებით საუბრობს ცხოვრების ამ წესზე და მას „მესამე მადლს“ უწოდებს.
პირველი მადლი იყო მოსეს რჯული.
მეორე არის „მადლი მადლისა წილ“, რომელიც ყველამ მივიღეთ ქრისტეს სავსებისგან, იოანე ღვთისმეტყველის სიტყვისამებრ (იხ. ინ. 1:16).
და ბოლოს, მესამე მადლი არის ადამიანისთვის მიცემული ცხოვრების ეს „მონაზვნური“ ხატი, რომელიც მოიაზრება როგორც ზეციური ცხოვრება, როგორც ანგელოზებრივი სამყაროს ჩამოსვლა დედამიწაზე, როგორც ისტორიაში იმის მოპოვება და განხორციელება, რაც თავისი არსით მის საზღვრებს მიღმა ძევს.
წმინდა იგნატი ბრიანჩანინოვი, გასული საუკუნის რუსეთის ეკლესიის გამოჩენილი ასკეტი და ეპისკოპოსი, ასე გამოხატავს აზრს მონაზვნობაზე: „ქრისტიანული სრულყოფილება შინაგან (გულის) სიწმინდეში მდგომარეობს, რის გამოც ჩნდება ღმერთი და აცხადებს თავის მყოფობას გულში სულიწმიდის მრავალი და მრავალფეროვანი საბოძვრით.
ამ სრულყოფილების მოპოვებული ხდება სინათლის მატარებელი. იგი აღასრულებს მოყვასისადმი სიყვარულის მცნებას არა სხეულებრივი მსახურებით, არამედ სულის მსახურებით — ხელმძღვანელობს ცხოვნებულებს, აღადგენს მათ დაცემისგან, კურნავს მათ სულიერ წყლულებს.
მონაზონთა დასმა ქრისტეს ეკლესიას მისცა მწყემსები, რომლებიც ადამიანური სიბრძნის მანკიერი სიტყვებით კი არ მწყემსავდნენ და ამტკიცებდნენ ეკლესიას, არამედ სულის სიტყვებით, რომლებიც სასწაულებით დასტურდებოდა“. აი, რატომ გაფართოვდა ეკლესია დევნილობის პერიოდის შემდეგ უდაბნოსკენ.
იქ არის მისი სრულყოფილება, მისი ნათლის წყარო და მებრძოლი ეკლესიის მთავარი ძალა.
ვინ იყვნენ ოქროპირი, ბასილი დიდი, ეპიფანე, მოსკოვის მიტროპოლიტები ალექსი და ფილიპე და, ერთი სიტყვით, ყველა წმინდა მწყემსი?
არა მხოლოდ მღვდელმთავრულ, არამედ უბრალო მონაზვნურ ხარისხშიც იყო მნათობთა სიმრავლე — დიდი ანტონიდან და იოანე დამასკელიდან დაწყებული, სერგი რადონეჟელითა და გიორგი დახშულით დამთავრებული.
მათ განამტკიცეს რწმენა. მხილეს და შემუსრეს მწვალებლობანი. მონაზვნების გარეშე ქრისტიანობა გაქრებოდა სამყაროში.
აი, რამდენად აუცილებელია ქრისტეს ეკლესიისთვის სრულყოფილება, რომლის გარეშეც ცხონება თვით რწმენასთან ერთადაც კი ადვილად შეიძლება დაიკარგოს, რადგან საჭიროა “გამოცდილებით გაწვრთნილი გრძნობები კეთილისა და ბოროტის გარჩევისათვისწესითა მით გონებანი წურთილნი ჰქონედ განრჩევად კეთილისა და ბოროტისა.” (ებრ. 5:14).
ამ სრულყოფილებას პირველ ეკლესიაში მიაღწიეს ასკეტებმა, მოწამეებმა და შემდგომ მონაზვნებმა. ქალწულება, უქონლობა, მარხვა, შრომა, მღვიძარება, საქმით სიყვარული მხოლოდ იარაღებია, სრულყოფილების მოპოვების საშუალებებია და არა თვით სრულყოფილება…
შესაძლოა ვინმემ თქვას, რომ მონაზვნობაზე ასეთი აზრი მეტისმეტად კადნიერია და გულის სიამაყეს ავლენს.
მაგრამ როგორც ბნელ ოთახში უამრავი სიძაგლე რჩება შეუმჩნეველი, ხოლო მზის ბრწყინვალე სხივებით განათებულ ოთახში მცირე მტვერიც კი ჩანს და აწუხებს მასპინძელს, ასევე სულიწმიდა — სიმდაბლის მოძღვარი — როდესაც მზესავით გაანათებს ადამიანის გულს, „გამოითხოვს გამოუთქმელი ოხვრით“ და უჩვენებს ადამიანს მისი სიმართლის არარაობას, როგორც ესაია ამბობს: „ჩვენი სიმართლე ყოველწლიური სამოსელივითაა“ (ეს. 64:5). ჭეშმარიტი ეშმაკეული სიამაყე ის არის, როდესაც უარყოფენ ღვთის არსებულ საბოძვარს, თითქოს იგი არ არსებობდეს*.
თუ არ გსურს დავკარგოთ სრულყოფილებისკენ სწრაფვის გულმოდგინება, ქრისტეს მცნებისამებრ: „იყავით სრულყოფილნი, ვითარცა მამა თქვენი ზეციერი არს სრულყოფილ“ (მათ. 5:48), მაშინ არ უნდა გადავუხვიოთ წმინდა მამათა მიერ მითითებული მონაზვნობის გაგებას.
მართლაც, თუ ყურადღებას გავამახვილებთ მხოლოდ საეკლესიო ყოველდღიურობის გარეგნულ მხარეზე, ადვილად გავტყდებით სულით და „დავბრკოლდებით“ კიდეც.
მაგრამ როდესაც ჩვენში დავატარებთ ეკლესიის არსისა და მასში მოცემული ღვთაებრივი ცხოვრების ღრმა გაცნობიერებას, მაშინ ნებისმიერი გარეგნული მდგომარეობა, რამდენადაც მძიმე და გამაღიზიანებელიც არ უნდა იყოს იგი ხანდახან, ვერანაირად ვერ გადაგვაგდებს ქრისტეს სიყვარულის კლდიდან, დავით წინასწარმეტყველის სიტყვისამებრ: „მშჳდობაჲ მრავალ არს მათ თანა, რომელთა უყუარს შჯული შენი, და არა არს მათ თანა საცთურმშჳდობაჲ მრავალ არს მათ თანა, რომელთა უყუარს შჯული შენი, და არა არს მათ თანა საცთურ.“ (ფსალმ. 118:165).
დასაწყისი – https://evqaristia.ge/
წყარო: ღირსი სოფრონის წიგნიდან “ასკეზა და თეორია”, ესექსის პატიოსანი წინამორბედის წმინდა მონასტრის გამოცემა.
